Azərbaycan Respublikası Cənubi Qafqazın şərqində yerləşən dövlətdir. Xəzər dənizinin cənub-qərb sahilində, 38°24' ilə 41°54' şimal enlikləri və 44°46' ilə 50°50' şərq uzunluqları arasındadır. Ərazisinin uzunluğu qərbdən şərqə 450 km, şimal-qərbdən cənub-şərqə 440 km-dir.

Azərbaycan Respublikası şimalda Rusiya Federasiyası (390 km), şimal-qərbdə Gürcüstan (471 km), qərbdə və cənub-qərbdə Ermənistan Respublikası (1007 km) və Türkiyə (15 km), cənubda İran İslam Respublikası (765 km) ilə həmsərhəddir. Rusiya Federasiyası ilə sərhəd xətti Samur çayı, Sudur silsiləsi və Baş Qafqaz silsiləsinin yal hissəsindən keçir. Gürcüstanla sərhədi, əsasən, Qanıx, Qabırrı çayları və Kür ilə Qabırrı çaylarının suayırıcısı təşkil edir. Ermənistan Respublikasından, əsasən, Murğuz, Şahdağ və Şərqi Göyçə silsilələri və Qarabağ yaylası ilə ayrılır. Türkiyə və İran İslam Respublikası ilə dövlət sərhədini çox yerdə Araz, Bolqar, Astara çayları və Talış dağları təşkil edir. Biləsuvardan Araz çayına qədər 50 km-lik məsafədəki sərhəd Muğan düzündən keçir. Azərbaycan Respublikasının quru sərhədlərinin uzunluğu 2647 km, su sərhədlərinin uzunluğu 816 km-dir.

Azərbaycan Respublikası ərazisinin təqribən yarısı dağlıqdır. Şimalda Böyük Qafqaz, cənubda Kiçik Qafqaz dağları və onların arasında Kür çökəkliyi, cənub-şərqdə Talış dağları uzanır. Ölkənin ərazisi faydalı qazıntılarla (neft, qaz, polimetal, dəmir filizi, alüminium, kobalt, mineral sular və s.) zəngindir. Dünyada mövcud olan 11 iqlim tipindən 8-i Azərbaycan Respublikasında müşahidə olunur. Respublika ərazisindən müxtəlif uzunluqda 8300-dən çox çay axır, 250-dən çox göl və su anbarları, zəngin torpaq-bitki örtüyü və heyvanlar aləmi var.

Azərbaycan Respublikası bir palatalı parlamentli (Milli Məclis) prezident respublikasıdır. Azərbaycan dövlətinin başçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidentidir. Prezident Azərbaycan xalqının vahidliyini təcəssüm etdirir və Azərbaycan dövlətçiliyinin varisliyini təmin edir. Prezident Azərbaycan dövlətinin müstəqilliyi və ərazi bütövlüyünün təminatçısıdır. Prezident Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanıdır.

Azərbaycanda ilk respublika Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti adı ilə 1918-ci il mayın 28-də yaradılmış və 23 ay fəaliyyət göstərmişdir. 1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulmuş və 1991-ci ildə SSRİ dağılanadək davam etmişdir. 1991-ci il oktyabrın 18-də Milli Məclisdə Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı qəbul olunmuş və Azərbaycan Respublikası Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumunda qəbul edilmişdir. Konstitusiyaya 2002, 2009 və 2016-cı illərdə əlavə və dəyişikliklər edilmişdir.

Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı, gerbi və himni var.

Azərbaycan Respublikası BMT-nin (1992), Avropa Şurasının (2001), MDB-nin (1991) və ATƏT-in (1992) üzvüdür. Azərbaycan Respublikasında dövlət dili Azərbaycan dilidir. Azərbaycan Respublikasının dövlət orqanları, mədəniyyət, maarif müəssisələri və başqa idarələri Azərbaycan dilinin sərbəst işlədilməsini, kargüzarlığın dövlət dilində aparılmasını təmin edir və onun hərtərəfli tətbiqinə dövlət qayğısı göstərir. Azərbaycan Respublikasında əhalinin danışdığı başqa dillərin də azad surətdə işlədilməsi təmin edilir. Dövlət hakimiyyətinin ali qanunverici orqanı Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisidir. Dövlət hakimiyyətinin ali icra və sərəncamverici orqanı Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetidir. Ali məhkəmə orqanı Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Məhkəməsidir. Naxçıvan MR-in ali dövlət hakimiyyəti orqanı Naxçıvan MR Ali Məclisi, dövlət hakimiyyətinin ali icra və sərəncam orqanı Naxçıvan MR Nazirlər Kabinetidir. Respublikanın şəhər, qəsəbə və kəndlərində dövlət hakimiyyətinin yerli özünüidarəetmə orqanları bələdiyyələrdir.

Azərbaycan Respublikasının suverenliyi Azərbaycan Respublikası tərəfindən öz ərazisinin hər yerində ali qanunvericilik, icra və məhkəmə fəaliyyətinin respublikanın bütün vətəndaşlarının xeyrinə müstəqil həyata keçirilməsində ifadə olunur.

Azərbaycan Respublikasının ərazisi bölünməzdir və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin qərarı ilə respublikanın bütün əhalisi arasında keçirilən xalq səsverməsi (referendum) ilə ifadə edilmiş razılıq olmadan onun sərhədləri dəyişdirilə bilməz.

Azərbaycan Respublikasının qanunları Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində qüvvədədir.

Azərbaycan Respublikası çoxsahəli sənayeyə və kənd təsərrüfatına, geniş nəqliyyat şəbəkəsinə, inkişaf etmiş elmə, qədim və zəngin mədəniyyətə malikdir. Ağır sənaye sahələri üstünlük təşkil edir. Neft və qazçıxarma, neft-kimya, maşınqayırma, metallurgiya, yeyinti, tikinti materialları sənayesi, yüngül sənaye və s. inkişaf etmişdir. Kənd təsərrüfatı, əsasən, pambıqçılıq, üzümçülük, taxılçılıq, heyvandarlıq, tərəvəzçilik, meyvəçilik üzrə ixtisaslaşmışdır. Yük və sərnişin daşınmasında dəmir yolu, avtomobil, dəniz və hava yolları nəqliyyatı əsas yer tutur.

Azərbaycan Respublikasının tərkibinə Naxçıvan MR, 66 inzibati kənd rayonu (7-si Naxçıvan MR-dədir), 14 şəhər rayonu (Bakı - 12, Gəncə - 2) daxildir (2016). Şəhər inzibati ərazi vahidləri Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Mingəçevir, Naxçıvan, Əli Bayramlı, Xankəndi və Naftalandır. Respublikada 78 şəhər, 261 qəsəbə, 4248 kənd var (2016).

Azərbaycan Respublikasının ərazisi 86,6 min km², əhalisi 9705,6 min nəfərdir (2016, ilin əvvəlinə). 2009-cu il siyahıya-alınmasına əsasən azərbaycanlılar əhalinin 91,6%-ni, ləzgilər 2,0% ni, ruslar 1,3%-ni, ermənilər 1,3%-ni, talışlar 1,3 %-ni, avarlar 0,6 %-ni təşkil edir. Qalanları başqa millətlərin nümayəndələridir.

Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhəridir.

Azərbaycan Respublikasının milli pul vahidi manatdır.

Azərbaycan Respublikasının inzibati-ərazi vahidlərinin sayı

Muxtar Respublika

1

Rayonlar

66

Şəhərlərdə rayonlar

14

Şəhərlər

78

Qəsəbələr

261

Kənd ərazi dairələri

1726

Kənd yaşayış məntəqələri

4248

İnzibati kənd rayonları

(01. 01. 2016-cı ilə olan məlumat)

Rayonun adı

Sahəsi,

(km2)

Əhalisi

(min

nəfər)

Yarandığı

tarix

Şəhər-lərin

sayı

Qəsəbə-lərin

sayı

Kəndlə-rin

sayı

Rayon

mərkəzinin

adı

1

2

3

4

5

6

7

8

1. Abşeron

1361,4

205,2

1963

1

8

7

Xırdalan ş.

2. Ağcabədi

1756,0

131,9

1930

1

-

46

Ağcabədi ş.

3. Ağdam

1150,0

194,8

1930

1

-

128

Ağdam ş.

4. Ağdaş

1048,0

106,7

1930

1

2

76

Ağdaş ş.

5. Ağstafa

1503,7

85,7

1939

1

10

28

Ağstafa ş.

6. Ağsu

1020,1

77,3

1943

1

-

78

Ağsu ş.

7. Astara

616,4

105,2

1930

1

1

90

Astara ş.

8. Babək

900,0

73,3

1978

-

1

39

Babək qəs.

9. Balakən

923,0

95,9

1930

1

1

58

Balakən ş.

10. Beyləqan

1131,1

95,0

1939

1

8

33

Beyləqan ş.

11. Bərdə

957,0

152,7

1930

1

-

109

Bərdə ş.

12. Biləsuvar

1397,0

99,2

1930

1

-

25

Biləsuvar ş.

13. Cəbrayıl

1049,8

77,8

1930

1

2

91

Cəbrayıl ş.

14. Cəlilabad

1441,4

213,0

1930

-

117

Cəlilabad ş.

15. Culfa

995,0

45,6

1930

1

24

Culfa ş.

16. Daşkəsən

1046,9

34,4

1930

1

4

44

Daşkəsən ş.

17. Füzuli

1390,0

127,6

1930

1

12

74

Füzuli ş.

18. Gədəbəy

1290,0

98,4

1930

1

-

108

Gədəbəy ş.

19. Goranboy

1791,0

101,2

1930

6

81

Goranboy ş.

20. Göyçay

739,0

117,1

1930

1

-

54

Göyçay ş.

21. Hacıqabul

1640,0

72,5

1939

1

5

27

Qazıməmməd ş.

22. Xaçmaz

1046,0

173,1

1930

2

12

136

Xaçmaz ş.

23. Göygöl

1030,0

62,2

1930

1

5

41

Göygöl ş.

24. Xızı

1853,0

16,4

1930

-

5

24

Xızı qəs.

25. Xocalı

936,0

27,8

1991

1

2

50

Xocalı ş.

26. Xocavənd

1458,0

43,2

1930

1

2

84

Xocavənd ş.

27. İmişli

1821,0

125,4

1930

1

2

49

İmişli ş.

28. İsmayıllı

2064,0

84,9

1931

1

2

106

İsmayıllı ş.

29. Kəlbəcər

3054,0

89,8

1930

1

1

145

Kəlbəcər ş.

30. Kəngərli

680,0

31,4

2004

1

10

Qıvraq qəs.

31. Kürdəmir

1631,5

113,1

1930

1

2

59

Kürdəmir ş.

32. Qax

1493,8

55,6

1930

1

-

58

Qax ş.

33. Qazax

699,0

94,7

1930

1

-

34

Qazax ş.

34. Qəbələ

1548,6

103,0

1930

1

3

61

Qəbələ ş.

35. Qobustan

1369,4

44,8

1990

2

31

Mərəzə qəs.

36. Quba

2574,0

166,2

1930

1

4

152

Quba ş.

37. Qubadlı

800,0

39,6

1933

1

-

95

Qubadlı ş.

38. Qusar

1542,0

95,1

1930

1

1

90

Qusar ş.

39. Laçın

1835,0

75,1

1930

1

1

123

Laçın ş.

40. Lerik

1083,6

81,9

1930

1

161

Lerik qəs.

41. Lənkəran

1539,4

223,1

1930

7

84

Lənkəran ş.

42. Masallı

721,0

218,5

1930

1

3

106

Masallı ş.

43. Neftçala

1451,7

85,8

1940

1

4

47

Neftçala ş.

44. Oğuz

1220,0

43,1

1930

1

-

33

Oğuz ş.

45. Ordubad

972,0

49,2

1930

1

3

43

Ordubad ş.

46. Saatlı

1180,5

103,4

1943

1

-

43

Saatlı ş.

47. Sabirabad

1469,6

170,3

1930

1

-

74

Sabirabad ş.

48. Salyan

1790,0

133,7

1930

1

8

42

Salyan ş.

49. Samux

1450,0

56,4

1930

6

31

Nəbiağalı qəs.

50. Sədərək

151,0

15,6

1990

1

3

Heydərabad qəs.

51. Siyəzən

703,4

41,0

1940

1

1

32

Siyəzən ş.

52. Şabran

1088,2

57,2

1930

1

-

68

Şabran ş.

53. Şahbuz

917,0

24,8

1930

2

23

Şahbuz qəs.

54. Şamaxı

1610,0

101,2

1930

1

5

57

Şamaxı ş.

55. Şəki

2432,8

182,7

1930

1

1

71

Şəki ş.

56. Şəmkir

1656,8

210,0

1930

1

7

56

Şəmkir ş.

57. Şərur

810,0

113,4

1930

1

-

66

Şərur ş.

58. Şuşa

29,0

32,8

1930

1

1

29

Şuşa ş.

59. Tərtər

957,0

102,5

1930

1

77

Tərtər ş.

60. Tovuz

1903,0

170,4

1930

1

1

102

Tovuz ş.

61. Ucar

853,0

85,4

1939

1

2

29

Ucar ş.

62. Yardımlı

667,2

64,2

1930

1

90

Yardımlı qəs.

63. Yevlax

1540,0

125,7

1935

1

1

48

Yevlax ş.

64. Zaqatala

1348,0

125,8

1930

1

2

60

Zaqatala ş.

65. Zəngilan

707,0

43,4

1930

1

6

78

Zəngilan ş.

66. Zərdab

855,6

57,1

1935

1

1

40

Zərdab ş.

Azərbaycan Respublikasının əhalisi

(2016-ci ilin əvvəlinə)

İllər

Cəmi əhalinin sayi, min nəfər

o cümlədən:

Bütün əhaliyə nisbətən, faizlə

şəhər

kənd

yerləri

şəhər

yerləri

kənd

yerləri

2000

8 032.8

4 116.4

3 916.4

51.2

48.8

2001

8 114.3

4 167.2

3 947.1

51.4

48.6

2002

8 191.3

4 219.7

3 971.6

51.5

48.5

2003

8 269.1

4 273.7

3 995.4

51.7

48.3

2004

8 349.0

4 403.6

3 945.4

52.7

47.3

2005

8 447.3

4 477.6

3 969.7

53.0

47.0

2006

8 553.0

4 565.7

3 987.3

53.4

46.6

2007

8 665.9

4 636.6

4 029.3

53.5

46.5

2008

8 779.8

4 733.6

4 046.2

53.9

46.1

2009

8 896.9

4 818.3

4 078.6

54.2

45.8

2010

8 997.4

4 866.6

4 130.8

54.1

45.9

2011

9 111.1

4 829.5

4 281.6

53.0

47.0

2012

9 235.1

4 888.7

4 346.4

52,9

47,1

2013

9 356.5

4 966.2

4 390.3

53,1

46,9

2014

9 477.1

5 045.4

4 431.7

53,2

46,8

2015

9 593.0

5 098. 3

4 494.7

53,1

46,9

2016

9 705.6

5 152.4

4 553.2

53,1

46,9