Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra mürəkkəb sosial-iqtisadi və siyasi vəziyyətdən tədricən çıxaraq iqtisadi inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur. Müstəqilliyin ilk illərində iqtisadi və siyasi qeyri-sabitlik, ənənəvi təsərrüfat əlaqələrinin pozulması, əsas satış bazarlarının itirilməsi və planlı iqtisadi sistemdən bazar münasibətlərinə keçidlə bağlı çətinliklər sənaye istehsalının kəskin azalmasına səbəb olmuşdur. Bir sıra sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti zəifləmiş, istehsal potensialından istifadə imkanları məhdudlaşmış və müəssisələrin yenidən qurulmasına ehtiyac yaranmışdır.

Ölkədə sənayenin bərpası və inkişafı məqsədilə iqtisadi islahatlar həyata keçirilmiş, yeni qanunvericilik bazası formalaşdırılmış, büdcə, vergi və bank-maliyyə sistemləri təkmilləşdirilmişdir. Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsi, sahibkarlığın inkişafına dəstək göstərilməsi, əlverişli biznes mühitinin yaradılması və xarici investisiyaların cəlb edilməsi sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin bərpasında mühüm rol oynamışdır. Bazar münasibətlərinin formalaşması və sənaye müəssisələrinin yeni iqtisadi şəraitə uyğunlaşdırılması nəticəsində sənayedə tədricən canlanma baş vermişdir.

Azərbaycan sənayesinin inkişafında neft strategiyası xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən neft və qaz yataqlarının işlənməsi, beynəlxalq şirkətlərlə əməkdaşlığın genişləndirilməsi, ixrac marşrutlarının şaxələndirilməsi və neft gəlirlərindən səmərəli istifadə ölkənin sənaye potensialının güclənməsinə şərait yaratmışdır. Neft-qaz sektorunun inkişafı ilə yanaşı, sənayenin digər sahələrinin genişləndirilməsi və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi də mühüm istiqamətlərdən birinə çevrilmişdir.

Azərbaycan sənayesinin əsas sahələrinə mədənçıxarma, emal sənayesi, elektrik enerjisi, qaz və su təchizatı daxildir. Mədənçıxarma sənayesində neft və təbii qaz hasilatı mühüm yer tutur. Emal sənayesi isə kimya, metallurgiya, qida məhsulları, toxuculuq, tikinti materialları, maşınqayırma, elektrik avadanlıqları və digər məhsulların istehsalını əhatə edir. Bu sahələrin inkişafı daxili bazarın yerli məhsullarla təmin olunmasına, idxaldan asılılığın azaldılmasına və ixrac imkanlarının genişlənməsinə xidmət edir.

Sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin bərpası və istehsal potensialının artırılması investisiya qoyuluşlarının genişləndirilməsini zəruri etmişdir. Yerli və xarici sərmayələr istehsal güclərinin yenilənməsinə, yeni texnologiyaların və avadanlıqların əldə edilməsinə, müəssisələrin tikintisinə və mövcud istehsal sahələrinin genişləndirilməsinə yönəldilmişdir. Bununla yanaşı, sənayedə innovasiya fəaliyyətinin inkişafı, yeni məhsul növlərinin mənimsənilməsi və istehsal metodlarının təkmilləşdirilməsi sənaye müəssisələrinin rəqabət qabiliyyətinin yüksəldilməsinə imkan yaratmışdır.

Energetika sənayesi Azərbaycan iqtisadiyyatının və sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Elektrik enerjisinin istehsalı güclərinin artırılması, elektrik stansiyalarının tikintisi və yenidən qurulması, enerjiötürücü sistemin təkmilləşdirilməsi ölkənin enerji təminatının gücləndirilməsinə xidmət edir. Energetika sisteminin inkişafı sənaye müəssisələrinin enerji tələbatının ödənilməsi ilə yanaşı, elektrik enerjisinin xarici ölkələrə ixracı üçün də imkanlar yaratmışdır.

Sənayenin mühüm istiqamətlərindən biri də müdafiə sənayesidir. Müstəqilliyin ilk illərində bu sahədə fəaliyyət göstərən müəssisələr xammal və satış bazarlarının itirilməsi, istehsal əlaqələrinin pozulması və digər iqtisadi çətinliklərlə üzləşmişlər. Sonrakı dövrdə müdafiə sənayesinin inkişaf etdirilməsi, istehsal müəssisələrinin yenidən qurulması və müasir texnologiyalarla təmin edilməsi istiqamətində tədbirlər həyata keçirilmişdir. Bu müəssisələrdə müdafiə təyinatlı məhsullarla yanaşı, maşınqayırma, cihazqayırma, elektrotexnika və rabitə sahələrində istifadə olunan avadanlıq və ehtiyat hissələrinin istehsalı da təşkil edilmişdir. Yerli istehsal imkanlarının genişləndirilməsi ölkənin müdafiə ehtiyaclarının təmin olunmasına və xarici təchizatdan asılılığın azaldılmasına xidmət edir.

Azərbaycan sənayesinin inkişafında dövlət proqramları və normativ-hüquqi aktlar mühüm rol oynamışdır. Sənayenin inkişafına dair qəbul edilmiş proqramlarda istehsalın modernləşdirilməsi, qeyri-neft sənayesinin genişləndirilməsi, sənaye müəssisələrinin rəqabət qabiliyyətinin artırılması, investisiyaların cəlb edilməsi və sənaye zonalarının yaradılması əsas istiqamətlər kimi müəyyən edilmişdir. Bu çərçivədə sənaye parklarının və sənaye məhəllələrinin yaradılması istehsalın regionlar üzrə genişləndirilməsinə, sahibkarlığın dəstəklənməsinə və yeni istehsal sahələrinin formalaşmasına şərait yaratmışdır. Sənaye zonaları, həmçinin yerli istehsal imkanlarının artırılmasına və məşğulluğun genişləndirilməsinə töhfə verir.

Sənayenin inkişafı ölkənin ümumi iqtisadi artımına, əhalinin məşğulluğunun yüksəlməsinə və iqtisadiyyatın digər sahələrinin inkişafına da təsir göstərir. Sənaye müəssisələrinin fəaliyyəti nəqliyyat, tikinti, kənd təsərrüfatı və digər sahələrlə qarşılıqlı əlaqədə həyata keçirilir. İstehsal potensialının genişləndirilməsi, yeni müəssisələrin yaradılması və mövcud obyektlərin yenilənməsi daxili bazarın təmin olunmasına, rəqabətqabiliyyətli məhsulların istehsalına və xarici bazarlara çıxış imkanlarının artırılmasına şərait yaradır.

Ümumilikdə, Azərbaycan sənayesi ölkə iqtisadiyyatının mühüm tərkib hissəsi olmaqla, istehsal potensialının artırılmasında, investisiyaların cəlb edilməsində, yeni iş yerlərinin yaradılmasında və ixrac imkanlarının genişləndirilməsində əhəmiyyətli rol oynayır. Sənaye müəssisələrinin müasirləşdirilməsi, istehsalın şaxələndirilməsi, yeni texnologiyaların tətbiqi və sənaye infrastrukturunun inkişaf etdirilməsi ölkənin sənaye potensialından daha səmərəli istifadə olunmasına xidmət edir.